سفارش تبلیغ

پایه عکاسی مونوپاد
تبلیغات در پارسی بلاگ

شعر در مورد تنبور

ارسال‌کننده : جواد شایقی در : 88/9/26 7:12 عصر

بیاد شهریارم نوش گردان                               ببانگ چنگ و موسیقار و طنبور

خنیاگرانت فاخته و عندلیب را                     بشکست نای در کف و طنبور در کنار

آن یکی بر جهد چو بوزنگان                             پای کوبد به نغمه طنبور

بانگ گردشهای چرخ است این که خلق            می نوازندش به تنبور و به حلق

حمید احمدی

شعر از :مولانا-ناصر خسرو-منوچهر دانغانی




کلمات کلیدی :

استاد مرادی

ارسال‌کننده : جواد شایقی در : 88/9/26 7:12 عصر


استاد علی اکبر مرادی : نوازنده مطرح تنبور





استاد علی اکبر مرادی تنبور نواز توانا و برجسته ، در سال 1336 در ایل گوران از کرمانشاه متولد شد . زادگاه او از نغمات بکرودست نخورده موسیقیاست . استا مرادی از کودکی با شاهنامه خوانی پدر و لالایی های محلی مادر با فرهنگ و موسیقی منطقه آشنا گردید و نواختن تنبور را از هفت سالگی نزد درویش علی میر درویشی آغاز کرد و سپس از محضر استادان بزرگ از قبیل سید ولی حسینی ، سید محمود علوی ، آقامیرزا سید علی کفاشیان و کاکی الله مراد کسب فیض نمود. وی فعالیت هنری خود را از سال 1352 در فرهنگ و هنر کرمانشاه آغاز کرد و اولین گروه تنبور را به سرپرستی ایرج خادم به وجود آورد . در بعد از انقلاب و تا سال 1359 وقفه ای کوتاه به خاطر تحصیل اربرایش پیش آمد واز آن به بعد به گروه تنبور شمس به سرپرستی استا کیخسرو پور ناظری پیوست و فعالیت خود را در گروه ادامه داد و تا سال 1372 در این گروه بودند و بعد از آن از این گروه جدا شدند و خودشان گروهی به نام لاوچ تشکیل داد و کنسرتهای متعددی در ایران با این گروه انجام دادند .یاد آور میشود استاد مرادی از تکنوازان برجسته گروه شمس بوده اند . استاد مرادی در تنبور نوازی شیوه ای خاص و سبکی مشخص دارند که او را از سایر نوازندگان تنبور ممتاز می سازد وی در جهت  نشر و گسترش فرهنگ و موسیقی تنبور به همراه گروه شمس به خوانندگی شهرام ناظری کنسترهای متعددی را در داخل کشور و کشورهای کانادا ، فرانسه و اسپانیا اجرا نموده است. استادمرادی بعدا از جدا شدن از گروه شمس به اکثر کشورهای اروپایی سفر کرده  و کنسرتهایی  به همراه هنرمندانی چون پروین نمازی ، پیمان حدادی و استاد کیهان کلهردر اروپا و کشور آمریکا اجرا کرده است و حاصل آن چندین کاست می باشد که به دوستداران موسیقی  هدیه کرده است. استاد مرادی در ادامه فعالیتهای هنری خود چندین کاست و سی دی  با نامهای : تریکه حانه – سحرواران( به همراهی دف استا خاک طینت) – سیروان( به همراهی دف استاد بیژن کامکار)- مجهوری( گروه لاوچ)- مهر و ماه( به همراهی سازهای کوبه ای استاد پیمان حدادی) – مهر و ماه 2( به همراهی سازهای کوبه ای استاد پیمان حدادی) – مقامات تنبور مجلسی ( آموزشی)1 – مقامات تنبور مجلسی 2( آموزشی) – در آینه آسمان ( به همراهی کمانچه استاد کیهان کلهر) – و اثر ماندگار و جاویدان 72 مقام که استاد مرادی آنان را در یک سی دی  به دوستداران تنبور عرضه کرده است . استاد مرادی تنها کسی است که تنوانسته 72 مقام تنبور را اجرا نماید و در این عرصه بزرگان زیادی بوده که تلاش کرده اند مقامات تنبور را که 72 مقام می باشد  اجرا نمایند ولی اگر هم انجام داده باشند کاست یا نواری از آنها وجود ندارد .
استاد مرادی همچنین درزمینه  موسیقی کردی تلاشهای زیاد به عمل آوردند  و حاصل آن کاستهایی است که همکنون وجود دارد  از جمله کاست کردانه. که آهنگ سازی و تنظیم آن استاد مرادی با ستار انجام داده اند و خانم پروین نمازی  کار آواز آنرا انجام داده اند این کاست به علت محدودیت خواننده زن در ایران پخش نگردیده و بیشتر برای کردهای خارج از کشور مورد نظر بوده است
کاست کردانه با صدای گرم بیژن کامکار تحت عنوان گلاریژان در ایران منتشر گردیده است. کاست در آینه آسمان استاد مرادی  گوشه ای از موسقی کردی می باشد .
استاد مرادی در سال 1370 در مسابقه ای تحت عنوان تارنوازان در رشته تنبور به مقام اول کشور دست یافت و موفق به دریافت دیپلم افتخار و لوح زرین و پنج مدال طلای این مسابقه شد او دبیر آموزش و پورش کرمانشاه می باشد. او مدت 5 سال به دعوت اداره کل مرکز حفظ  و اشاعه موسیقی ایران در تهران به تدریس تنبور مشغول بود و همکنون هم در تهران هنوز کلاسهایی دارد.وی شاگردان زیادی پرورش داده و شاگردان استاد هم خودشان دارای کلاسهایی هستند  استا مردای در سال 2004 به همراه استاد کیهان کلهر در آمریکاه  چندین کنسرت اجرا کرده اند.
 Born in Kermanshah, Moradi began playing the tanbur (A three stringed instrument that"s somewhere between a lute and an oud). By ten he was publicly acknowledged as a virtuoso. From the age of twelve years on, he began to study with Turkey"s great tanbur masters. And by the age of the thirty had achieved master status himself. He actually travels to Tehran twice a month from his home in Kermanshah to teach the tanbur in Tehran
کاست های استاد : تریکه حانه ، سحرواران ، سیروان ، گلاریزان ، مهجوری ، مهر وماه ، در آینه آسمان . مقامات محلس تنبور 1و2 . نسیم گندم زار  . کردانه و سماع مستانه . کنسرت تنبور و باقلاما و  72 مقام تنبور
لینک سماع مستانه ( دانلود ):
1   2   3  4  5  6  7  8  9 




کلمات کلیدی :

تاریخ تنبور

ارسال‌کننده : جواد شایقی در : 88/9/26 7:12 عصر

چکیده ای از مطالب پراکنده در مورد تنبور امیدوارم مورد حق قرار گیرد : یا حق

آشنائی با تنبور
در طول سیر و سفر تاریخی و فرهنگی تنبور در نقاط و نواحی مختلف نامها و شکلهای متفاوتی پیدا کرده است . به گمان قوی میتوان گفت که اکثر سازهای زهی مضرابی از این ساز کهن مشتق شده و کمال یافته اند و به عنوان مادر سازهای زهی مانند : تار ، سه تار ، عود ، دوتار ، گیتار ، ماندولین ، دیوان و .... شناخته شده است و در کرمانشاه و کردستان ایران رایج است و زینت مجالس عرفانی و محافل روحانی است .
انواع تنبور به اسامی زیر خوانده شده :
تنبور قوچانی ، شروانی ، بغدادی ، تیسفونی و انواع دو تار ، چگور ، قپوز و .... با شکلهای مشابه هنوز در بیشتر مناطق ایران حضور دارد . و آنطوری که در فرهنگنامه ها آمده در ایران باستان مصر و آشور این ساز وجود داشته در آشور آنرا پاندورا میخواندند و این ساز دارای سه سیم بوده است و یونانیان تنبور را بصورت فاندورا اقتباس کرده و سپس بصورت پاندورا وارد زبان و منطقه اروپایی گردیده است .
و نیز آمده است که در پنج هزار سال پیش در آناتولی قدیمی کسانی از نژاد آریایی میزیسته اند بنام " هی تیت " که تنبور بین آنان معمول بوده است و درنقشها حجاری شده روی سنگ این ساز تصویر شده است . آرتور کریستسن سن در کتاب " ایران در زمان ساسانیان " نام ابزار موسیقی ایران را چنین آورده : بربط ، نای ، مزمار ، چنگ و گوید مردم خراسان بیشتر وسیله ای را در موسیقی بکار می برند که هفت تار داشت و آنرا " زنگ " میخواندند . اما مردم ری ، طبرستان و دیلم تنبور را دوست تر داشته و این ساز نزد همه ، مقدم بر سایر سازها بوده است .
تنبور که مردمان حق بخصوص در کردستان و کرمانشاه قرنهای متمادی در نگاهداری آن و نعمات باستانی و اهورایی آن کوشیده اند ساز مذهبی و آیینی آنها و همدم قلندران عارف وحق پرستان است بطوریکه قبل و بعد از نواختن دست و دستانش را می بوسند و بر دیده میگذارند . آهنگ و نغمه های تنبور به صورت "مقامی" اجرا می شود و مانند کلیه موسیقی های ایزان زمین دارای تمی موزون و بدون وزن و در بعضی مقامهای آن اوزان بصورت سنگین و فراخ میباشد که بسیار کهنسال میناید و قدمت و سابقه دور و دراز آنرا نشان میدهد. کاسه تنبور بیضی شکل و دسته ای نسبتا بلند دارد . دارای 13 الی 14 و حداکثر 15 دستان ( پرده ) بوده و فواصل آن نزدیک به پرده و نیم پرده است و برخلاف سازهای موسیقی سنتی در این ساز ربع پرده وجود ندارد و این نشانگر اصالت و دست نخوردگی آن است .
بطور کلی مقامهای تنبور به دو صورت است : کلام یا نظم حقانی که در مراسم و آیینی و ذکر جمعی اجرا میگردد که در جاهای متفرقه نباید اجرا شود و مقامهای دیگر را عرفانی مجلسی و مخازی گویند که نواختن آنها با رعایت زمان و مکان افراد اشکالی ندارد .
معروفترین تنبور ، بنام " گهواره " ساخت اسدالله گهواره و تنبور "درویش مرتضی" و تنبور " آوای دوست " ( تنبور من ) که از هنرمندان کردستانی میباشند.
از جمله استادان معروف تنبور میتوان استاد غلامرضا مرادی "سلطان تنبور ایرن" ( دایی استاد من ) ، در سبک گوران و زنده یاد سید خلیل عالی نژاد "خدای تنبور ایران" ، در سبک صحنه را نام برد که نام این دو سبک از نام دو منطقه از کردستان میباشد و فرق بین این دو سبک در پرده گیری متفاوت آنها است .
ولی با همه این توضیحات باز هم خیلی از صحبتها ناگفته می ماند و خود شما نیز باید آنها را بیابید و درک کنید
.

تنبور تنبور با تاریخچه ای در حدود 1500 سال قبل از میلاد، در ادوار مختلف تاریخی به چشم می خورد و از رایج ترین سازهای مضرابی است. تنبور زمانی در انواع کاسه های گلابی شکل در ایران و سوریه ساخته می شد و سپس از طریق ترکیه و یونان به غرب راه یافت و کاسه بیضی شکل آن در مصر باب شد. امروزه، تنبور سازی است محلی، با دسته ای بلندتر و کاسه ای بزرگ تر و منحنی تر از سه تار و دارای سه سیم و چهارده پرده، که با پنجه نواخته می شود و خاصه در مجلس تنبورنوازان و دراویش کردستان و کرمانشاهان، مجری موسیقی مذهبی است

تنبور‏‎ موسیقی‌‏‎ محقق‌‏‎ و‏‎ نوازنده‌‏‎ نژاد‏‎ عالی‌‏‎ خلیل‌‏‎ سید‏‎ خاکسپاری‌‏‎ و‏‎ درگذشت‌‏‎ سالروز‏‎ به بهانه ‌‏‎ ‌‏‎ آن‌‏‎ بوده‌اند‏‎ معرفتی‌‏‎ کانون‌‏‎ که‌‏‎ آدم‌هایی‌‏‎ رفتن‌‏‎ با‏‎ بدانی‌‏‎ که‌‏‎ می‌شود‏‎ افزون‌‏‎ وقتی‌‏‎ دریغ‌‏‎ و‏‎ درد‏‎ می‌پیوندد‏‎ رفته‌‏‎ یاد‏‎ از‏‎ اعصار‏‎ به‌‏‎ نیز‏‎ معرفت‌‏‎ و‏‎ صفا

طنبور همان است که اکنون به کمانچه مشهور است. قسمی ماندولینا از تارهای زهی است که در ایران و بلغارستان و میان اعراب متداول است. قسمتی از آن را شش تار می گویند و گونه ای دیگر را سه تار، چون دارای سه تار است. عربی آن دنبره است یعنی دنب بره جهت شباهت آن به دم بره، صاحب آنندراج گوید: این ساز معرب تونبره است که لغت هندی است به معنی کدوی تلخ و چون این ساز در اصل از کدو ساخته اند به مجاز نام شهرت گرفته این ساز را طنبار و طنبوره نیز گویند، صدای تنبور کم ولی عارفانه است




کلمات کلیدی :

72 مقام استاد مرادی

ارسال‌کننده : جواد شایقی در : 88/9/26 7:12 عصر

سلام به دوستاران و عاشقان تنبور

دوستان عزیزم سی دی 72 مقام یارستان  به بازرار آمد جا دارد به به استاد علی اکبر مرادی تبریک عرض کنیم و بگیم استاد ما دست بوس شما هستیم شما کار را تمام کردین رسالت خویش را به اتمام رسانید

ولی عزیزان  متاسفانه توسط بعضی از خدا بی خبر و .... این سی دی غیر قانونی کپی شده و دارد می شود این کار غیر اخلاقی است که باید ناراحت بود

عزیزانی که  دوست دارند این سی دی را تهیه کنند با من تماس بگیرند  راهنایی کنم

 اسامی 72 مقام تنبور عبارتند از :

مقامات تنبور یارستان72 مقام 

 

       




کلمات کلیدی :

تئوری موسیقی تنبور و تاریخچه

ارسال‌کننده : جواد شایقی در : 88/9/26 7:12 عصر

تنبور این پیر قلندر ، روزگاران است که در میدان هنر مو سپید کرده است و قرنهاست که صوت ملیح مجلس عاشقان و آوای آسمانی سر سپردگان اهل حق است . تنبور از دیرینه ترین سازها و آلات موسیقی سرزمین ماست . سابقه حضور این ساز در تاریخ به کهن ترین زمانها ، پیش از اسلام می رسد و این حضور تا زمانها ادامه یافته است چنانکه امروز در پهنه سرزمین تا هر کجا سوخته دلی و سوخته جانی است به بانگ تنبور آتش دل فرو می نشاند و سالکان طریق حق در مجالس ذکر و سماع بدان دست افشانی و پایکوبی می کنند و مخموری خویش را به صبوحی آن برطرف می سازند.

 

تنبور ، دارای شخصیتی عرفانی و حماسی است و این ساز برای نواختن قطعات حماسی نیز استفاده می شود . چنانکه در روزگار ما استادان و پیران تنبور شاهنامه کردی را با نغمات تنبور بس خوش می خوانند.

 

امروزه گهواره پرورش نوازندگان بنام و بزرگ تنبور ، دو حوزه گوران و صحنه واقع در منطقه کرمانشاهان است تنبور در حوزه گوران و کرند به تَمُیَره و در صحنه به تَمیَره در میان اقوام لک لرستان به تمور معروف است . این ساز، ساز آیینی و مذهبی جامعه اهل حق (1) (یارسان) به شمار می رود و در مجلس نیاز و حلقه پارسان تنبور ، تنها سازی است که پروانه ورود دارد و ظاهرا از اوان پیدایش این آیین از ملزومات حلقه ذکر آنان بوده است . اگرچه جز تنبور نوازان اهل حق ، نوازاندگان غیر اهل حق نیز این ساز را می نوازنند ، اما اینان نیز تقدسش را ارج می نهند و آن را گرامی می دارند ، د ستش را می بوسند و حرمتش را می گذارند.

 

 

مقامات تنبور : مقامهای حقانی (کلام ، یاری) : اساسی ترین بخش موسیقی تنبور ، موسوم است به سرودهای دینی اهل حق یا مقامهای حقانی که نزد پارسان به کلام مشهورند. این مقام ها تنها با تنبور و آواز اجرا می شوند. هر کلام متن معینی دارد و این متون از گفته ها و سروده های بزرگان پارسان (اهل حق) است. متون کلام ها عمدتا منظوم و حجایی است و سروده های مذهبی آیینی آن از کتاب نامه سرانجام و سایر کتابهای دینی اهل حق است. تعداد کلام های اصلی 72 مقام است . این کلام ها که به کلام های پرد یوری (2) شهرت دارد، متعلق به دوره پیش از سلطان اسحاق تا زمان او هستند.

 

 

مقام های باستانی (مجلسی) : تنبور نوازان گاه این مقام ها را غیر یاری ، غیر کلام یا غیر حقانی می نامند. تنبور ، مهم ترین ساز اجرا کننده این مقام ها ست. بخشی از این مقام ها ، با سازهای سرنا، دهل ، دوزله ، نرمه نای و شمشال نیز اجرا می شوند که متاسفانه تعدادی از آنها به علت پیچیدگی و نامانوس بودن به دست فراموشی سپرده شده اند. بیشتر این مقام ها در کوک طرز نواخته می شوند. چنانکه سابق بر این اشاره شد حوزه رواج تنبور در کرمانشاهان در دو کانون اصلی صحنه و گوران (3) متمرکز است ، اما از آنجا که تجمع یارسان (اهل حق) در گذشته بیشتر در منطقه گوران بوده ، مقام های تنبور این منطقه تا حدودی اصیل تر باقی مانده است.

 

 

مقام های مجازی : مقام های مجازی را گورانی (4) نیز می خوانند. ترانه ها ، آهنگ های رقص و بسیاری از نمونه های مختلف موسیقی کردی در این بخش قرار می گیرد. این دسته از مقام ها تا حدی از دو دسته دیگر جدیدترند.  مقام های مجازی اگرچه در مقایسه با سایر مقام ها از روحانیت کمتری برخوردارند اما از ویژگی های هنری بسیار والایی برخوردارند. مقام های مجازی با آواز ، سرنا و دهل ، دوزله ، نرمه نای و تنبک ، شمشال و کمانچه نیز اجرا می شوند.  این مقام ها از تنوع شگفت انگیزی برخوردارند و به عبارتی گسترده ترین بخش موسیقی کردستان و کرمانشاهان را می سازند.

 

 

کوک های تنبور :

1)      کوک طرز : بیشتر مقا م های مجلسی با این کوک نواخته می شود. نسبت میان وترها در کوک پنجم درست نزولی است و صدای باز وتر دوم اکتاو پایین تر از صدای دستان پنجم است.

 

2)                کوک بَرز : برز ، به معنی بلند، نامی است که استاد سید ولی حسینی بر این کوک نهاده است . بیشتر مقام های کلام در این کوک اجرا می شوند.  

 منبع استاد جهانبخش رستمی از شیراز   بیوگرافی جهانبخش رستمی: نوارنده تنبور

تنبور از نگاه لغت نامه دهخدا

 

 تنبور. [ تَم ]

 

(اِ) سازی است مشهور و معرب آن طنبور باشد. (برهان ). سازی است مشهور که نوازند و تنبوره نیز گویند و طنبور معرب آن است . (انجمن آرا) (آنندراج ). رجوع به طنبور شود.

 

 

- طنبور. [ طَم / طُم ] (معرب ‚ اِ) یکی از آلات مهتز است از ذوات الاوتار. و صاحب نفایس الفنون گوید: طنبور همان است که اکنون به کمانچه مشهور است . قسمی ماندولینا ازذوات الاوتار و آن در ایران و بلغارستان و میان عرب متداول است . از آلات موسیقی واز ذوات الاوتار است ‚ قسمی از آن را شش تا گویند که شش تار دارد و قسمی دیگر را سه تا که سه تار دارد. در قدیم دو وتر بر آن بوده و امروز تا شش وتر نیز بر آن کنند. نوعی ازرودجامه ها. معربست ‚ اصله دنبه بره شبه بالیة الحمل . (منتهی الارب ). سازی است معروف ‚ معرب دنبره یعنی دنب بره جهت شباهت آن به دم بره . (منتخب اللغات ).الطنبور‚ الذی یلعب به ‚ معرب و قد استعمل فی لفظ العربیة و روی ابوحاتم عن الاصمعی الطنبور دخیل و انما شبه بالیة الحمل و هی بالفارسیة دنب بره فقیل طنبور و الطنبار لغةفیه . (المعرب جوالیقی ). طنبار. (منتهی الارب ). دوتای . (زمخشری ). عرطبة. ابواللهو.کنارة. طبن . قنین . (منتهی الارب ). دریج . (منتهی الارب ) (السامی ). ج ‚ طنابیر.(مهذب الاسماء). صاحب آنندراج گوید: ساز معروف و این معرب تونبره بمعنی کدوی تلخ و چون این ساز در اصل از کدو ساخته اند بمجاز نام شهرت گرفته ‚ از عالم تسمیة الشی باسم مادته . و رشیدی گوید: معرب دمبره زیرا که شبیه است به دم بره و الاول هوالحق بهر تقدیریننا. انگشت از تشبیهات اوست . کریتنس در کتاب ایران در زمان ساسانیان گوید: »... مسعودی نام آلات موسیقی ایرانیان را چنین آورده است : عود‚ نای ‚طنبور‚ مزمار‚ چنگ و گوید مردم خراسان بیشتر آلتی را در موسیقی بکار میبردند که هفت تار داشت و آن را زنگ (زنجzang ) یخواندند اما مردم ری و طبرستان و دیلم طنبور رادوست تر داشتند و این آلت نزد همه فرس مقدم بر سایر آلات بوده است . شکارگاه خسرو درطاق بستان ظاهرا حاکی از اینست که در آن عصر چنگ آلت درجه اول موسیقی ساسانی بوده است اما آلت دیگر که مطابق آثار آن عصر مسلما در عهد پرویز وجود داشته عبارتند ازشیپور و طنبور و نای ... نام عده کثیری از آلات موسیقی در رساله خسرو و غلامش مسطوراست از جمله عود هندی موسوم به ون و عود متداول موسوم به دارو بربط و چنگ طنبور و سنطور موسوم به کنار و نای و قره نی موسوم به مار و طبل کوچکی موسوم به دمبلگ و آلتی بنام رنگ که دارای هفت تار بوده است» ؛منبع لغت نامه مذکور

 روش ساخت تنبور

برای ساخت تنبور که یکی از سازهای زهی وچوبی است از روش مشروحه زیر استفاده می شود. این ساز که مادر سازهای دسته خود می باشد دارای سه قسمت اصلی است :
- کاسه
- دسته
- صفحه
که سایر ملزومات ومتعلقات مانند : سیم گیر،شیطانک،گوشی خرک ،پرده ها و سیم ها نیز بر روی آنها نصب می گردد.

مواد اولیه مورد نیاز برای ساخت تنبور :
- انوع چوب : گردو(برای ساخت کاسه) ، چوب توت وتوت سیاه (برای ساخت کاسه و دسته )،چوب افرا، سنجد وشمشاد (برای ساخت سیم گیر، خرک، زه ، اشک و تزئینات دیگر)
- استخوان برای نصب روی دسته در صورت ساخت ساز هایی تزئینی تر و خاص
- چسب یا سریشم
- شاخ قوچ برای ساخت خرک ، سیمگیر ، شیطانک
- پرده یا دستان
- سیم (در جنس ها و ضخامت های مختلف ومورد نیاز)
- لوازم رنگ آمیزی ساز : الکل صنعتی نود درجه ، لاک طلایی – پارافین غیر خوراکی مایع- رنگ ( بیکرومات پتاسیم یا سدیم و رنگهای طبیعی دیگر )
وسایل و ابزار مورد نیاز برای ساخت تنبور :
- - مغار گیلویی : برای کندن و خالی کردن داخل کاسه سازها
- - تیشه معمولی نجاری در اندازه های بزرگ ، متوسط و کوچک : برای تراش روکار و شکل دادن
- اسکنه : برای درآوردن فاق و وصل دسته و . . .
- - اره تَر بُری و خشک بری – اره کمانی : برای برای درز کردن کاسه ، فاق زبانه کاسه و بریدن و درست
کردن خرک ، بریدن و درز کردن استخوانهای روی دسته ساز
- - رنده های معمولی نجاری ، رنده خشتی ، رنده بغل دوراهی : برای رنده کردن و شکل دادن
- انبرک : برای اندازه گیری قطر کاسه
- - کولیس ، گونیا و پرگار
- - خط کش فولادی
- - خط کش نجاری
- - چوب ساب ترسابی و خشک سابی
- - چوب ساب قاشقی و نیم گرد
- - لیسه معمولی و نیم گرد
- - قید ( گیره بزرگ) برای تحت فشار قراردادن دوقسمت کاسه ساز
- - گیره رومیزی
- - دریل دستی
- - دریل شترگردن
- - ریسمان باریک پنبه ای
- - انواع قالبها( برای ساخت کاسه )
- کاغذ سمباده آج متوسط و آج ریز(نرم)
روش ساخت
مشخصات ظاهری تنبور بلندی این ساز در نمونه های مختلف یکسان نیست و بدون در نظر گرفتن نمونه های استثنا 84 تا 95 سانتیمتر می یاشد . که طول کاسه بین 36 تا 40 سانتیمتر وطول دسته 48 تا 55 سانتیمتر می باشد.

انتخاب چوب
کاسه تنبور عموما از چوب توت ساخته می شود و انتخاب نوع جنس چه توتی باشد دارای حساسیت و نکاتی است .بهترین نوع آن چوب درخت توتی است که میوه اش رنگی مثلا ارغوانی یا سیاه باشد .و اگر از مناطق کوهپایه ای باشد و کمتر آب خورده باشد زنگ صدای بهتری خواهد داشت . چوب درختان مناطق مرطوب و اراضی که درای املاح آهنی روئیده باشند صدای مطلوبی نخواهد داشت . با دقت در انتخاب نوع چوب می توان به صدای دلخواه دست یافت .چنانچه در قسمت انتخاب شده چوب گره وجود داشته باشد بر صدای ساز اثر نامطلوب خواهد داشت .
گره عبارتست از اثر شاخه ای که در تنه ی درخت ایجاد می کند و به صورت گره زنده وگره ی مرده بر روی چوب دیده می شود در مورد گره های زنده ی چوب شاخه هنوز به ساقه هیچ گونه وابستگی نداشته ورنگ ان از رنگ چوب تیره تر است وچوب های سوزنی برگ نصبت به پهن برگان گره های بیشتری دارد وگره ی مرده حاصل از قطع شاخه ی درخت در گذشته یا خشک شدن در گذشته است که پس از گذشت چند سال درخت روی ان را می پوشاند.گره ی زنده نسبتا مقاوم می باشد اما گره ی مرده مقاومت چوب را پایین می آورد
در انتخاب رگه های آوندی چوب هم باید دقت خاصی داشت . اگر رگه های آوندی راست و نزدیک به هم ( به اصطلاح خط ریز )باشند صدای حاصل بم تر خواهد بود . چنانچه رگه ها راست ولی زیاد به هم نزدیک نباشند صدای حاصله زیر تر خواهد بود.انتخاب رگه های درشت توصیه نمی شود .
وزن مخصوص یا جرم حجمی چوب نیز در کیفیت صدا تاثیر دارد . اگر فشردگی چوب زیاد باشد دارای وزن مخصوص بیشتر می شود به اصطلاح فشرده تر و سنگین تر می شود و صدای زیرتری از آن حاصل می شود و برعکس اگر مقدار فشردگی چوب کمتر باشد به اصطلاح پوک و سبک (پفکی) باشد صدای بم تر و بهتری خواهد داشت و نهایتاً وزن کلی ساز هم کمتر می شود.
قطر یا ضخامت دیواره کاسه باید بین 3 تا 5 میلیمتر باشد بیش از 5 میلیمتر صدا فو ق العاده زیر و اگر کمتر از 3 میلیمتر باشد صدای ساز بم و خام خواهد بود . صدای نافذ گیرا و با طنین و پخته میانگین این ضخامت ها حدود 4 میلیمتر است . البته ضخامت کاسه در تمام قسمت های کاسه کاملا یکسان و مساوی نمی باشد .
حجم کاسه و نوع قالب هم در صدا تاثیر دارد معمولا کاسه های بزرگتر صدای بم تر و کاسه های کوچکتر صدای زیر تر ی دارند .
چوب دسته تنبور هم از چوبی انتخاب می شود که باید محکم تقریبا سبک صیقل پذیر کاملا خشک، راست، بدون گره بدون پوسیدگی وترک خوردگی و سالم باشد.معمولا چوب گردو البته از چوب های دیگری مانند چنار موج و زرد آلو هم می توان استفاده نمود.

پوست

بافت چوب پنبه ای

آبراه

بافت اصلی
اگر به برش عرضی استوانه تنه درخت توجه بنماییم از قسمت بیرون ابتدا پوست را مشاهده می نماییم که بستگی به نوع چوب دارای ضخامت های متفاوتی می باشد و در زیر آن لایه ای سفید رنگ یا به رنگ روشن دیده می شود که اصطلاحا بافت چوب پنبه ای گفته می شود و بعد از آن تا حدود مرکز تنه بافت اصلی چوب مشاهده می گردد و در قسمت مرکزی تنه درخت آبراه یا آبخور دیده می شود چوب انتخابی برای ساخت کاسه باید در قسمت سالم بافت اصلی واقع شود

  




کلمات کلیدی :